Pamiętam, kiedy po raz pierwszy zaangażowałem się w projekt lokalizacji oprogramowania. Zlecono mi przetłumaczenie interfejsu użytkownika pewnego przemysłowego systemu komputerowego przy użyciu skomplikowanego narzędzia do lokalizacji oprogramowania. Nie miałem problemu z kwestiami technicznymi, ale tłumaczenie interfejsu użytkownika było dla mnie czymś nowym i zadanie to okazało się prawdziwym wyzwaniem.
Właściwie styl tych tekstów nie był dla mnie aż tak obcy. Mając pewne pojęcie o IT, doskonale zdawałem sobie sprawę z „komputerowego” języka, który jest zazwyczaj używany w oprogramowaniu (choć pod wpływem chatbotów i interfejsów głosowych moje spojrzenie uległo od tamtej pory diametralnej zmianie). Naprawdę zastanawiającą kwestią były te dziwnie wyglądające fragmenty: {0}, %d, %setup% oraz $stop$. Nie miałem pojęcia, co one oznaczają i czy słowa uwięzione między tymi symbolami powinny być tłumaczone, czy nie, więc w mgnieniu oka narobiłem mnóstwa błędów. Znaki nowej linii, reprezentowane jako \n, były ostatecznym ciosem dla mojej pewności siebie. Nigdy wcześniej ich nie widziałem, a najgorsze w nich było to, że często łączyły się z innymi słowami. Jakby sytuacja nie była już wystarczająco niedorzeczna, tekst był po niemiecku, przez co naprawdę trudno było stwierdzić, czy \nein miało oznaczać „nein”, czy też „\n” + „ein”. Kierownik projektu musiał żałować swojej decyzji o powierzeniu tego zadania takiemu tępakowi jak ja, po tym jak został zasypany pytaniami. Mógł nawet urządzić tyradę na Twitterze.
Odkrycie, że placeholdery w przetłumaczonych plikach do pilnego projektu w magiczny sposób zniknęły. #problemyPMa #CzasPanikować
— Lau Velázquez (@geekylau) 9 października 2013
Tłumacze, którzy tłumaczą symbol zastępczy $DepartureTime$ jako $HeureDépart$, są po prostu konsekwentni.
— Olivier Oswald (@ooswald) 27 lipca 2011
Tłumacze, którzy tłumaczą symbol zastępczy $Departure Time$ jako $HeureDépart$, są jedynie konsekwentni.
Ten moment, kiedy tłumacz postanawia zmienić rodzaj cudzysłowu i połowa twoich zmiennych w grze znika.
— Vojtěch Schubert (@falagor)12 stycznia 2016
Lata później wspomnienia mojego pierwszego doświadczenia wywołują uśmiech na mojej twarzy. Rzecz jasna, zawsze poświęcam tłumaczom czas, aby wytłumaczyć im, jak działają zmienne. A ostatecznym sposobem na unikanie błędów oraz zaoszczędzenie czasu dla siebie i swojego zespołu jest używanie wyrażeń regularnych. Mogą one służyć do przekształcania zmiennych w niemodyfikowalne i łatwe do śledzenia obiekty. W różnym oprogramowaniu obiekty te określa się różnymi nazwami. W Smartcat lubimy nazywać je symbolami zastępczymi. A jeśli zastanawiasz się, czym są wyrażenia regularne, nie mają one nic wspólnego z pogawędkami. Są to wzorce używane do dopasowywania kombinacji znaków i manipulowania nimi. Nauka wyrażeń regularnych nie wymaga umiejętności programowania. Przejrzyj tę prostą i przystępną prezentację przygotowaną przez Thomasa Vackiera, eksperta ds. lokalizacji w Yamagata Europe, aby załapać, czym jest regex (skrót od „wyrażenie regularne”).
Tajemnicze Symbole
Jako szybki przykład weźmy kilka wersów piosenki zatytułowanej I’m Gonna Be (500 miles) zespołu The Proclaimers:
Ale przeszedłbym 500 mil I przeszedłbym kolejne 500, Tylko po to, by być człowiekiem, który przeszedł tysiąc mil, Aby upaść u twoich drzwi
Powiedzmy, że chcemy, aby ten tekst piosenki zmieniał się za każdym razem, gdy słuchacz przemieszcza się w inne miejsce. Będziemy do tego potrzebować zmiennych:
Ale przeszedłbym %$1s mil I przeszedłbym kolejne %$2s Tylko po to, by być człowiekiem, który przeszedł {spelled-number} mil Aby upaść u Twoich {location}
Jakie niebezpieczeństwa tu czyhają? Ważne postacie mogą zostać usunięte i/lub niewłaściwie wykorzystane. Cyfry w %$1s muszą tworzyć ciąg sekwencyjny, a wyrażenia „spelled-number” i „location” nie podlegają tłumaczeniu. Niestety nie wszyscy o tym wiedzą.
„Ale dlaczego po prostu nie zatrudnić doświadczonego tłumacza, zamiast użerać się z całym tym chaosem nowicjuszy?”, mógłby ktoś zapytać. Jakiekolwiek byłyby rzeczywiste powody, warto pamiętać: nikt nie rodzi się ekspertem w dziedzinie lokalizacji, jednak każdy, kto przeszedł przez trudne początki i zdobył w tym procesie bezcenne doświadczenie, może się nim stać.
Nooboodporny, czyli jak ocalić świat
Co możemy więc zrobić, aby zapobiec tym katastrofom i zaoszczędzić czas poświęcony na montaż? Opiszmy zmienne za pomocą wyrażeń regularnych:
W przypadku zmiennych z kolejnymi liczbami: %\$\ds
Dla zmiennych ujętych w nawiasy klamrowe: \{.+?\}
Osobiście uważam tę ściągę za bardzo przydatną przy tworzeniu wyrażeń regularnych, a regex101.com to świetne narzędzie online, które polecam do ich testowania. Teraz prześlijmy plik zawierający zmienne do Smartcata. Oto, co zobaczymy:
Zmienne są wyświetlane jako fioletowe jednostki, które oczywiście nie podlegają tłumaczeniu i można je bezpiecznie przenieść z tekstu źródłowego do języka docelowego za pomocą skrótu klawiszowego. Elementy te pozostaną nienaruszone w przetłumaczonym dokumencie po ich pobraniu. Stosowanie symboli zastępczych nie ogranicza się wyłącznie do projektów lokalizacyjnych. Wyobraź sobie, że masz obszerną kartę techniczną pomp powietrza, zawierającą tysiące pozycji. Kody zamówień są przypisane do każdej pozycji i wszystkie wyglądają bardzo podobnie, więc łatwo je pomylić.
Wystarczy popełnić tutaj jeden błąd, a konsekwencje mogą okazać się bardzo niefortunne. Mogą wystąpić błędy podczas wysyłki zamówień z magazynu, a prawidłowy montaż również może być problematyczny. Klient poniesie straty lub co gorsza: niepoprawne dane mogą spowodować problemy techniczne, które z kolei mogą doprowadzić do katastrofy ekologicznej. Symbole zastępcze nie podlegają tłumaczeniu, powinny być jedynie bezpiecznie przeniesione do języka docelowego, więc po co tracić na nie czas? Znajdźmy wszystkie kody zamówień za pomocą tego eleganckiego wyrażenia regularnego [A-Z]{2}\d{4}\-\d{4} i magicznie zamieńmy je w nieedytowalne elementy:
Cóż za wspaniały sposób, aby ułatwić i przyspieszyć nasz proces tłumaczenia (a także jego etap redakcyjny)!
W tej chwili symbole zastępcze są domyślnie obsługiwane tylko w przypadku popularnych formatów plików lokalizacyjnych. Jeśli chcesz ich użyć w innych typach dokumentów, daj nam znać.
Skontaktowałem się ze współpracownikami, pytając ich o doświadczenia z symbolami zastępczymi.
Fiodor Bezrukow, dyrektor wykonawczy w Logrus IT (biuro w Kijowie)
„Używanie symboli zastępczych i tagów w formatach dokumentów jest dla nas powszechnym scenariuszem pracy. Ratują życie, gdy klienci przysyłają pliki programu Excel zawierające znaczniki HTML lub XML. Dzięki obsłudze symboli zastępczych i wyrażeń regularnych w Smartcat obsługa takich zasobów stała się znacznie łatwiejsza i wygodniejsza”.
Marina Ilyinykh, kierowniczka ds. lokalizacji w Bookmate
„Często używamy zmiennych i formatowania w interfejsach użytkownika naszych aplikacji. Zastąpienie tagów i zmiennych symbolami zastępczymi pozwala nam na przeprowadzanie automatycznych kontroli spójności oraz zabezpieczenie ważnych danych, takich jak ceny, daty subskrypcji i linki.”
Yannis Evangelou, dyrektor generalny lexiQA, podzielił się swoimi mieszanymi uczuciami:
Yannis Evangelou, CEO lexiQA
„Częstym problemem u tłumaczy jest tłumaczenie tekstu znajdującego się wewnątrz symboli zastępczych (placeholders), tokenów i znaczników. Znaki ucieczki są również często ignorowane. Większość z nich nie zdaje sobie sprawy, że nie są to przetłumaczalne jednostki leksykalne. Kierownicy projektów też tego nie wiedzą. Jednak tego typu zaniedbanie może prowadzić do krytycznych błędów. Pewien tłumacz powiedział mi kiedyś, że musiał zmierzyć się z tekstem zawierającym formatowanie HTML i posunął się do tego, że przetłumaczył linijkę <p style="border: 1px solid red;"></p> na <π στυλ="περίγραμμα: 1 πίξελ συμπαγές κόκκινο;"></π>. Argumentował, że być może programista, który będzie tego używać, nie mówi po angielsku. PM tego nie poprawiła, ponieważ uznała, że argumentacja tłumacza była... rozsądna!”.
Wtedy Rolf Klischewski, ekspert ds. lokalizacji gier, wtrącił:
«Tłumacze gier często muszą mierzyć się z takimi rzeczami:
I oczywiście wiążą się z tym wszelkiego rodzaju problemy.
Tutaj problem polega na tym, że niektóre cele podróży wymagają przedimka. A więc mówi się „the Bahamas”, ale „Barbados”. Albo po niemiecku na „Szwajcarię” mówi się „die Schweiz”. W takich przypadkach często odrzucamy projekt. Zazwyczaj radziłbym klientom zmianę silnika tekstu, ponieważ nie chcę dostarczać chłamu. Programiści zazwyczaj pytają: „Czy to naprawdę aż tak duży problem?”. I, w sensie, nie, ponieważ możesz grać w tę grę. Jak zatem radzić sobie z takimi problemami? Powiedz klientowi, wyjaśnij problem. Jeśli nie mogą lub nie chcą naprawić silnika, a ty potrzebujesz pieniędzy, weź to zlecenie, ale upewnij się, że nie ma cię w napisach».



